Test ASRS v1.1 to kwestionariusz samooceny objawów ADHD u dorosłych, opracowany we współpracy ze Światową Organizacją Zdrowia (WHO) przez zespół Ronalda C. Kesslera (Harvard) i Lenarda Adlera (NYU). Ma 18 pytań: sześć z nich (Część A) to właściwy test przesiewowy, a pozostałe dwanaście (Część B) pomaga w rozmowie z lekarzem. Wynik uznaje się za dodatni, gdy w Części A co najmniej cztery odpowiedzi trafią w zacienione pola. To nadal nie jest diagnoza, tylko sygnał, że warto iść do psychiatry.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Skąd pochodzi test ASRS v1.1 i czym różni się od ASRS-5
- O co pytają Część A i Część B (opis własnymi słowami, bez kopiowania formularza)
- Jak policzyć wynik według oryginalnej instrukcji, czyli co znaczą „zacienione pola”
- Jak wiarygodny jest test ASRS: czułość, swoistość i trafność wyniku dodatniego
- Czego test ASRS nie robi i dlaczego nie zastąpi wizyty u specjalisty
- Kto diagnozuje ADHD u dorosłych i jak wygląda badanie po wyniku dodatnim
📌 Najważniejsze w skrócie
- ASRS v1.1 ma 18 pytań opartych na kryteriach DSM-IV-TR. Pytania dotyczą ostatnich 6 miesięcy, a wypełnienie trwa około 5 minut.
- Liczy się tylko Część A (6 pytań): cztery lub więcej odpowiedzi w zacienionych polach oznacza objawy „wysoce zgodne z ADHD u dorosłych”.
- W pierwszym badaniu walidacyjnym 6-pytaniowy test ASRS miał czułość 68,7% i swoistość 99,5%. Nowsza wersja ASRS-5 (2017) osiągnęła czułość 91,4% przy swoistości 96,0%.
- Część B nie ma sumy punktów. Autorzy traktują ją jako materiał do rozmowy klinicznej.
- Diagnozę ADHD u dorosłego stawia psychiatra na podstawie wywiadu, najlepiej ustrukturyzowanego (np. DIVA-5), a nie na podstawie wyniku kwestionariusza.
Spis treści:
- Czym jest test ASRS v1.1?
- Test ASRS — Część A: 6 pytań przesiewowych
- Część B: 12 pytań uzupełniających
- Jak liczyć wynik testu ASRS v1.1?
- Jak wiarygodny jest test ASRS? Czułość i swoistość
- ASRS-5 — nowsza wersja testu dla DSM-5
- Czego test ASRS nie robi?
- Kto robi testy na ADHD i kto diagnozuje ADHD u dorosłych?
- Inne kwestionariusze ADHD: DIVA-5, CAARS, WURS
- Czy można legalnie wypełnić test ASRS po polsku?
- Najczęstsze mity o teście ASRS
Czym jest test ASRS v1.1?
ASRS to skrót od Adult ADHD Self-Report Scale, czyli skali samooceny ADHD u dorosłych. Wersję 1.1 przygotowała grupa robocza ds. ADHD dorosłych (Workgroup on Adult ADHD) razem z WHO. W jej skład weszli m.in. Lenard Adler z New York University oraz Ronald C. Kessler i Thomas Spencer z Harvard Medical School. Skala powstała na potrzeby badań epidemiologicznych WHO, bo badacze potrzebowali krótkiego narzędzia, które da się zastosować w populacji ogólnej bez udziału lekarza. Wyniki walidacji opublikowano w 2005 r. w „Psychological Medicine”. Od tego czasu test ASRS stał się jednym z najszerzej stosowanych kwestionariuszy przesiewowych ADHD u dorosłych.
Pełna wersja, nazywana Symptom Checklist, odpowiada 18 kryteriom objawowym ADHD z klasyfikacji DSM-IV-TR: 9 dotyczy nieuwagi, a 9 nadruchliwości i impulsywności. Z tych 18 pytań autorzy wybrali metodą regresji logistycznej sześć, które najlepiej przewidywały diagnozę postawioną przez klinicystę. Tak powstał ASRS v1.1 Screener, czyli Część A formularza.
| Cecha | ASRS v1.1 |
|---|---|
| Autorzy | WHO + Workgroup on Adult ADHD (Kessler, Adler, Spencer i in.) |
| Rok | formularz 2003, walidacja opublikowana 2005 |
| Podstawa | 18 kryteriów objawowych DSM-IV-TR |
| Liczba pytań | 18 = Część A (6) + Część B (12) |
| Okres, którego dotyczą pytania | ostatnie 6 miesięcy |
| Skala odpowiedzi | Nigdy – Rzadko – Czasami – Często – Bardzo często |
| Czas wypełnienia | ok. 5 minut |
| Kto wypełnia | sam badany (samoocena) |
| Przeznaczenie | przesiew, nie diagnoza |
Test ASRS — Część A: 6 pytań przesiewowych
Część A to serce testu ASRS. W badaniu z 2005 r. te sześć pytań lepiej odróżniało osoby z ADHD od osób bez ADHD niż wszystkie 18 pytań razem, dlatego autorzy zalecają używać do przesiewu tylko ich. Warto zauważyć, że cztery z sześciu pytań dotyczą nieuwagi i organizacji, a tylko dwa nadruchliwości. To zgodne z obrazem ADHD u dorosłych: z wiekiem nadruchliwość ruchowa zwykle słabnie albo zamienia się w wewnętrzny niepokój, a problemy z kończeniem zadań i pamiętaniem o zobowiązaniach zostają. Poniżej opisujemy tematy pytań własnymi słowami. Oryginalny formularz jest chroniony prawem autorskim i nie wolno go modyfikować, więc nie publikujemy go w przekładzie (szczegóły w sekcji o licencji).
| Nr | O co pyta (parafraza) | Obszar |
|---|---|---|
| 1 | Kończenie ostatnich detali projektu, gdy trudna część jest już zrobiona | nieuwaga / domykanie zadań |
| 2 | Porządkowanie spraw przy zadaniu, które wymaga organizacji | organizacja |
| 3 | Pamiętanie o spotkaniach i zobowiązaniach | zapominanie |
| 4 | Unikanie lub odwlekanie zadań wymagających dużego wysiłku umysłowego | odkładanie, wysiłek umysłowy |
| 5 | Wiercenie się i poruszanie dłońmi lub stopami przy długim siedzeniu | nadruchliwość |
| 6 | Poczucie nadmiernej aktywności, jakby coś „napędzało cię jak silnik” | nadruchliwość / wewnętrzny niepokój |
Pytania przypominają codzienne sytuacje, np. „zostały tylko poprawki, a raport wisi od tygodnia” albo „znowu zapomniałem o wizycie u dentysty”. Dla przesiewu nie jest ważne, czy coś się zdarza, tylko jak często. Pojedyncze wpadki zdarzają się każdemu. W ADHD te trudności są uporczywe i utrudniają życie.
Część B: 12 pytań uzupełniających
Część B zawiera pozostałe 12 kryteriów DSM, które nie weszły do testu przesiewowego. Nie są mniej ważne klinicznie. Po prostu w badaniu statystycznym słabiej różnicowały osoby z ADHD i bez ADHD, m.in. dlatego, że niektóre objawy (np. rozpraszanie się hałasem) są w populacji dość częste. Oryginalna instrukcja mówi wprost, że dla Części B nie wylicza się sumy punktów ani prawdopodobieństwa diagnozy. Odpowiedzi są „dodatkowymi wskazówkami” dla klinicysty i punktem wyjścia do pytań o konkrety. Dlatego osoba, która wypełnia sam 6-pytaniowy screener w internecie, nie traci nic z samego wyniku przesiewu, ale lekarz dostaje od niej mniej materiału do rozmowy.
| Nr | Temat (parafraza) | Grupa objawów DSM |
|---|---|---|
| 7 | Błędy z nieuwagi przy nudnym lub trudnym zadaniu | nieuwaga |
| 8 | Utrzymanie uwagi przy nudnej, powtarzalnej pracy | nieuwaga |
| 9 | Skupienie na tym, co mówi rozmówca, nawet gdy mówi bezpośrednio do ciebie | nieuwaga |
| 10 | Gubienie rzeczy i szukanie ich w domu lub pracy | nieuwaga |
| 11 | Rozpraszanie się ruchem lub hałasem wokół | nieuwaga |
| 12 | Wstawanie z miejsca, gdy oczekuje się siedzenia (np. na zebraniu) | nadruchliwość |
| 13 | Poczucie niepokoju i nerwowości | nadruchliwość |
| 14 | Trudność z odprężeniem się w wolnym czasie | nadruchliwość |
| 15 | Nadmierne mówienie w sytuacjach towarzyskich | nadruchliwość / impulsywność |
| 16 | Kończenie zdań za rozmówcę | impulsywność |
| 17 | Trudność z czekaniem na swoją kolej | impulsywność |
| 18 | Przerywanie innym, gdy są zajęci | impulsywność |
Jak liczyć wynik testu ASRS v1.1?
Najwięcej błędów w polskich wersjach testu ASRS dotyczy liczenia wyniku. Wiele stron dodaje punkty 0–4 za każdą odpowiedź albo liczy każde „Często” jako punkt. Oryginał działa inaczej. Na formularzu WHO część kratek jest zacieniona na ciemno i liczy się tylko to, ile zaznaczeń znalazło się w tych polach. Co ważne, próg zacienienia nie jest taki sam dla wszystkich pytań. W pytaniach o nieuwagę (1–3) zacienione jest już „Czasami”, a w pytaniach 4–6 dopiero „Często”. Wynika to stąd, że problemy z domykaniem zadań, organizacją i pamięcią są w populacji ogólnej rzadsze, więc nawet „czasami” ma wartość diagnostyczną. Wiercenie się czy odwlekanie trudnych zadań zdarza się natomiast wielu osobom bez ADHD.
Zacienione pola w Części A
Poniższy układ sprawdziliśmy na oryginalnym formularzu ASRS v1.1 (WHO).
| Pytanie | Nigdy | Rzadko | Czasami | Często | Bardzo często |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | — | — | zacienione | zacienione | zacienione |
| 2 | — | — | zacienione | zacienione | zacienione |
| 3 | — | — | zacienione | zacienione | zacienione |
| 4 | — | — | — | zacienione | zacienione |
| 5 | — | — | — | zacienione | zacienione |
| 6 | — | — | — | zacienione | zacienione |
- Wypełnij obie częściZaznacz w każdym z 18 pytań jedną odpowiedź, myśląc o ostatnich 6 miesiącach, a nie o najgorszym tygodniu.
- Policz zacienione pola w Części AZa każde z pytań 1–6, w którym odpowiedź trafiła w zacienione pole, liczysz 1. Wynik mieści się w przedziale 0–6.
- Porównaj z progiem4 lub więcej oznacza, że objawy są „wysoce zgodne z ADHD u dorosłych” i według instrukcji wskazana jest dalsza diagnostyka. 0–3 oznacza wynik ujemny w przesiewie.
- Zanieś formularz na wizytęOdpowiedzi w Części B (zwłaszcza w zacienionych polach) oraz przykłady z życia omawiasz ze specjalistą. On oceni też, czy objawy utrudniają pracę, dom i relacje oraz czy były obecne w dzieciństwie.
Przykład liczenia
Weźmy osobę, która odpowiada kolejno: 1 – Czasami, 2 – Często, 3 – Rzadko, 4 – Bardzo często, 5 – Czasami, 6 – Często. W zacienione pola trafiają pytania 1, 2, 4 i 6, czyli 4 z 6. To wynik dodatni. Gdyby ta sama osoba w pytaniu 6 zaznaczyła „Czasami”, wynik wyniósłby 3 i przesiew byłby ujemny, choć różnica dotyczy jednego pytania. Pokazuje to, że próg jest ostry, a wyniki 3 i 4 warto traktować jako strefę, w której decyduje obraz całego życia, a nie sama liczba.
Zacienione pola w Części B
W Części B zacienienie zaczyna się od „Czasami” w pytaniach 9, 12, 16 i 18. W pozostałych (7, 8, 10, 11, 13, 14, 15, 17) zaczyna się od „Często”. Tych zaznaczeń się nie sumuje. Instrukcja zaleca tylko, by lekarz zwrócił na nie szczególną uwagę.
Jak wiarygodny jest test ASRS? Czułość i swoistość
Wiarygodność testu przesiewowego opisują dwie liczby. Czułość mówi, jaki odsetek osób z ADHD test wychwyci. Swoistość mówi, jaki odsetek osób bez ADHD test poprawnie „przepuści”. W pierwszym badaniu (Kessler i in., 2005) wyniki testu porównano z ocenami klinicystów w próbie z amerykańskiego badania epidemiologicznego NCS-R. Sześciopytaniowa Część A wypadła lepiej niż pełne 18 pytań liczone bez wag. Wyniki warto czytać uczciwie: przy swoistości 99,5% wynik dodatni rzadko trafia się osobie bez ADHD, ale przy czułości 68,7% mniej więcej co trzecia osoba z ADHD dostaje wynik ujemny.
| Badanie | Kogo badano | Najważniejszy wynik |
|---|---|---|
| Kessler i in., Psychological Medicine 2005 | próba populacyjna NCS-R z oceną kliniczną | Część A: czułość 68,7%, swoistość 99,5% (18 pytań bez wag: 56,3% / 98,3%) |
| Kessler i in., Int J Methods Psychiatr Res 2007 | 668 członków amerykańskiego planu zdrowotnego | powtarzalność wyników (test–retest) 0,58–0,77; zgodność z diagnozą klinicysty AUC 0,90 |
| Ustun i in., JAMA Psychiatry 2017 | próby populacyjne, porównanie z kryteriami DSM-5 | ASRS v1.1 wykrywał 84,2% przypadków ADHD wg DSM-5, ale słabiej niż ASRS-5 |
Dlaczego ten sam wynik znaczy co innego u różnych osób
Liczby z badań populacyjnych nie przenoszą się wprost do gabinetu. Tam, gdzie ADHD jest rzadkie (populacja ogólna), nawet bardzo swoisty test daje sporo fałszywych alarmów w stosunku do liczby prawdziwych przypadków. Wśród osób zgłaszających się do psychiatry jest odwrotnie: więcej jest osób z ADHD, ale też więcej osób z depresją, lękiem, zaburzeniami snu czy skutkami przewlekłego stresu, które dają podobne odpowiedzi. Dobrze to widać w walidacji ASRS-5: w próbach populacyjnych swoistość wyniosła 96,0%, a w próbie klinicznej (pacjenci poradni) już tylko 74,0%. Wniosek praktyczny jest taki, że dodatni wynik testu ASRS u osoby z objawami depresji wymaga szczególnie starannego różnicowania.
ASRS-5 — nowsza wersja testu dla DSM-5
W 2013 r. ukazała się klasyfikacja DSM-5, która dla dorosłych obniżyła próg objawów i przesunęła wiek pojawienia się objawów do 12 lat. Dlatego w 2017 r. zespół Ustuna, Adlera i Kesslera opublikował w „JAMA Psychiatry” nową skalę przesiewową, ASRS-5. Również ma 6 pytań, ale innych: cztery pochodzą z kryteriów DSM-5 (słuchanie rozmówcy, wstawanie z miejsca, trudność z odprężeniem, kończenie zdań za innych), a dwa spoza DSM (odkładanie spraw na ostatnią chwilę i poleganie na innych w utrzymaniu porządku). Zmieniła się też punktacja. Każda odpowiedź ma inną wagę, a według publikacji w „JAMA Psychiatry” wynik mieści się w przedziale od 0 do 25 punktów. Za dodatni uznano wynik 14 lub więcej.
| Parametr | ASRS v1.1 (Część A) | ASRS-5 |
|---|---|---|
| Podstawa | DSM-IV-TR | DSM-5 |
| Liczba pytań | 6 (+12 w Części B) | 6 |
| Liczenie | zacienione pola, próg 4 z 6 | punktacja ważona, próg ≥14 |
| Czułość (próby populacyjne) | 68,7% (2005) | 91,4% |
| Swoistość (próby populacyjne) | 99,5% (2005) | 96,0% |
| Trafność wyniku dodatniego (PPV) | — | 67,3% (populacja), 82,8% (poradnia) |
| Dostępność | bezpłatny, także do użytku komercyjnego, z podaniem autorów | klucz punktacji jest zastrzeżony i udostępniany na podstawie umowy |
Naszym zdaniem ASRS-5 jest dziś lepszym wyborem do samodzielnego przesiewu, bo rzadziej przeoczy ADHD. ASRS v1.1 wciąż ma swoje miejsce, bo pełna 18-pytaniowa lista daje lekarzowi przegląd wszystkich objawów, a jej instrukcja jest jawna i łatwa do sprawdzenia.
Sprawdź się w naszym teście na ADHD
Nasz bezpłatny test to 12 pytań o objawy nieuwagi, nadruchliwości i impulsywności z ostatnich 6 miesięcy, napisanych przez redakcję. Nie jest to ASRS ani narzędzie zwalidowane — pomaga uporządkować obserwacje i zdecydować, czy umówić wizytę.
Przejdź do testu ADHD →Czego test ASRS nie robi?
Test ASRS odpowiada na jedno pytanie: czy częstotliwość zgłaszanych objawów uzasadnia dokładniejsze badanie. Nie odpowiada na pytanie, czy masz ADHD. Autorzy piszą w warunkach użycia wprost, że screener nie jest samodzielnym narzędziem diagnostycznym i że na podstawie samego wyniku nie wolno stawiać diagnozy ani przepisywać leków. Wynika to z budowy testu. Kwestionariusz nie pyta o dzieciństwo, a według DSM-5 kilka objawów musi występować przed 12. rokiem życia. Nie sprawdza też, czy objawy występują w co najmniej dwóch środowiskach (np. w pracy i w domu), i nie wyklucza innych przyczyn podobnych trudności.
Co test ASRS robi dobrze
- Szybko porządkuje obraz objawów z ostatnich 6 miesięcy
- Daje wspólny język do rozmowy z lekarzem
- Ma sprawdzone w badaniach parametry i jawną instrukcję (v1.1)
- Pomaga zdecydować, czy zapisać się na diagnozę
Czego test ASRS nie robi
- Nie stawia diagnozy i nie jest podstawą do leczenia
- Nie ocenia objawów z dzieciństwa ani ich wpływu na życie
- Nie odróżnia ADHD od depresji, lęku, zaburzeń snu czy dwubiegunowych
- Nie uwzględnia maskowania ani wyuczonych sposobów radzenia sobie
Są też sytuacje, w których wynik testu ASRS łatwo zafałszować, zwykle bez złej woli. Dotyczy to okresu silnego stresu, epizodu depresji, niedoboru snu, używania substancji psychoaktywnych, a także osób, które przez lata nauczyły się kompensować objawy i nie zauważają już, ile kosztuje je codzienne funkcjonowanie. Ten ostatni problem częściej dotyczy kobiet (więcej piszemy o tym w tekście o ADHD u kobiet i maskowaniu).
Kto robi testy na ADHD i kto diagnozuje ADHD u dorosłych?
Kwestionariusz przesiewowy możesz wypełnić sam. Właściwe badanie w kierunku ADHD u dorosłego prowadzi jednak specjalista. W Polsce rozpoznanie jako diagnozę medyczną (kod ICD) stawia lekarz psychiatra i tylko on może włączyć leczenie farmakologiczne. Psycholog kliniczny często prowadzi część diagnostyczną: ustrukturyzowany wywiad, kwestionariusze i testy neuropsychologiczne. Na jej podstawie wydaje opinię, z której korzysta psychiatra. Do psychiatry na NFZ nie potrzebujesz skierowania. Szczegóły ścieżki opisujemy w poradnikach diagnoza ADHD na NFZ — gdzie się zgłosić oraz jak uzyskać diagnozę ADHD w Polsce.
Co zrobić po dodatnim wyniku testu ASRS
- Zapisz przykładyZanotuj 5–10 konkretnych sytuacji z pracy, domu i relacji, w których objawy ci przeszkodziły. Konkrety dają lekarzowi więcej niż sama liczba punktów.
- Poszukaj śladów z dzieciństwaŚwiadectwa z uwagami wychowawców, zeszyty, rozmowa z rodzicem albo rodzeństwem. Wywiad DIVA-5 obejmuje objawy w dzieciństwie i w dorosłości.
- Umów wizytęPsychiatra na NFZ (bez skierowania) albo prywatna diagnostyka ADHD. Zabierz wydrukowany wynik testu i swoje notatki.
- Przygotuj się na różnicowanieLekarz zapyta o sen, nastrój, lęk, używki i choroby somatyczne (np. tarczycy), bo mogą dawać objawy podobne do ADHD.
Na czym polega sam wywiad, wyjaśniamy w odpowiedzi co to jest DIVA-5. Przegląd narzędzi znajdziesz w tekście testy na ADHD u dorosłych — jakie badania wykonuje lekarz.
Inne kwestionariusze ADHD: DIVA-5, CAARS, WURS
Test ASRS nie jest jedynym narzędziem, a w procesie diagnostycznym zwykle łączy się kilka metod. Najważniejsza różnica dzieli kwestionariusze samooceny, które wypełniasz sam, od wywiadów klinicznych prowadzonych przez specjalistę. Kwestionariusze są szybkie i tanie, ale zależą od tego, jak dobrze znasz samego siebie. Wywiad pozwala dopytać o konkretne sytuacje, oddzielić objawy od cech charakteru i sięgnąć do dzieciństwa. Osobną grupę stanowią skale retrospektywne, które pytają wprost o to, jak funkcjonowałeś jako dziecko.
| Narzędzie | Typ | Co ocenia | Kto prowadzi |
|---|---|---|---|
| ASRS v1.1 / ASRS-5 | samoocena, przesiew | częstość objawów w ostatnich 6 miesiącach | sam badany |
| DIVA-5 | półustrukturyzowany wywiad | 18 kryteriów DSM-5 w dzieciństwie i dorosłości + upośledzenie w 5 obszarach (edukacja, praca, relacje, czas wolny, rodzina/partner) | psychiatra lub psycholog |
| CAARS / CAARS-2 (Conners) | skala samooceny + wersja dla obserwatora | nasilenie objawów na tle norm dla wieku i płci | psycholog |
| WURS (Wender Utah Rating Scale) | retrospektywna samoocena | objawy z dzieciństwa; w wersji 25-pozycyjnej próg 46 poprawnie zaklasyfikował 86% osób z ADHD, 99% zdrowych i 81% osób z depresją (1993) | badany, interpretuje specjalista |
DIVA-5 opracowali J.J.S. Kooij i M.H. Francken z holenderskiej DIVA Foundation. To jeden z najszerzej stosowanych wywiadów diagnostycznych ADHD u dorosłych, a poprzednia edycja (DIVA 2.0) ma polskie tłumaczenie. Jeśli chcesz sprawdzić, które objawy mogą cię dotyczyć, zanim wypełnisz test ASRS, przejrzyj naszą listę objawów ADHD u dorosłych.
Czy można legalnie wypełnić test ASRS po polsku?
To pytanie rzadko pada w poradnikach, a ma znaczenie przy wyborze wersji. Według warunków udostępnionych przez NYU Langone Health 6-pytaniowy ASRS v1.1 Screener jest dostępny bezpłatnie do użytku klinicznego i nieklinicznego, także komercyjnego. Trzeba jednak podać autorów i zachować informację o prawach autorskich (New York University i President and Fellows of Harvard College; formularz 18-pytaniowy ma też notę © World Health Organization). Warunki zabraniają też modyfikacji innych niż przeniesienie do wersji elektronicznej. ASRS-5 ma zastrzeżony klucz punktacji. Nieodpłatnie udostępnia się go do celów badawczych i edukacyjnych na podstawie umowy, a użycie komercyjne wymaga licencji.
| Wersja | Czy bezpłatna? | Warunki |
|---|---|---|
| ASRS v1.1 Screener (6 pytań) | tak, także komercyjnie | podanie źródła i praw autorskich, bez zmian w treści i punktacji |
| ASRS v1.1 Symptom Checklist (18 pytań) | formularz rozpowszechniany bezpłatnie | nota © WHO, ta sama zasada niezmieniania treści |
| ASRS-5 | do badań i edukacji na podstawie umowy | ważona punktacja zastrzeżona, licencja przy użyciu komercyjnym |
W praktyce najbezpieczniej korzystać z formularza w języku angielskim, pobranego ze strony projektu na Harvardzie, albo z wersji, którą da ci lekarz. Krążące w sieci polskie tłumaczenia bywają nieoficjalne i miewają zmienioną punktację. Dlatego w tym artykule opisujemy pytania własnymi słowami i nie publikujemy formularza.
Najczęstsze mity o teście ASRS
Wokół testu ASRS narosło kilka mitów. Ich źródłem jest głównie popularność testu w mediach społecznościowych i fakt, że wiele kalkulatorów online pokazuje wynik w procentach albo jako „prawdopodobieństwo ADHD”. Mity mają realne skutki: jedni rezygnują z diagnozy po wyniku ujemnym, inni oczekują recepty po wyniku dodatnim. Poniżej zestawiamy je z tym, co mówi instrukcja i badania.
| Mit | Rzeczywistość |
|---|---|
| „Wynik 4/6 oznacza, że mam ADHD” | Wynik dodatni oznacza objawy „wysoce zgodne z ADHD” i potrzebę dalszej diagnostyki, nie rozpoznanie. |
| „Wynik ujemny wyklucza ADHD” | Przy czułości 68,7% (v1.1) mniej więcej co trzecia osoba z ADHD dostaje wynik ujemny. |
| „Trzeba zsumować punkty z 18 pytań” | Liczy się tylko Część A, a Część B nie ma sumy punktów. |
| „Każde »Często« to punkt” | W pytaniach 1–3 liczy się już „Czasami”. W pytaniach 4–6 dopiero „Często”. |
| „Z wynikiem testu dostanę leki” | Leki włącza psychiatra po pełnej diagnozie. Autorzy testu zastrzegają, że wynik nie może być jedyną podstawą decyzji. |
Warto zapamiętać
- Test ASRS v1.1 (WHO, Kessler, Adler) ma 18 pytań. Do przesiewu służy 6 pytań Części A, a wynik dodatni to co najmniej 4 odpowiedzi w zacienionych polach.
- W pytaniach 1–3 zacienione jest już „Czasami”, w pytaniach 4–6 dopiero „Często”. Wersje, które to upraszczają, dają zaniżone wyniki.
- Czułość Części A wyniosła 68,7%, a swoistość 99,5%. Wynik ujemny nie wyklucza więc ADHD, jeśli objawy wyraźnie utrudniają życie.
- ASRS-5 (2017) lepiej wykrywa ADHD (czułość 91,4%), ale jego punktacja jest ważona i zastrzeżona.
- Diagnozę stawia psychiatra na podstawie wywiadu (np. DIVA-5), historii objawów z dzieciństwa i różnicowania z innymi zaburzeniami.