IPET — Indywidualny Program Edukacyjno-Terapeutyczny — to narzędzie wsparcia dla uczniów z orzeczeniem o kształceniu specjalnym. Nie każdy uczeń z ADHD go potrzebuje ani kwalifikuje się do niego. Wyjaśniam, kiedy IPET jest przyznawany, czym różni się od opinii PPP i jak wygląda proces jego tworzenia.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Czym jest IPET i kto go dostaje
- Czym różni się orzeczenie o kształceniu specjalnym od opinii PPP
- Kiedy uczeń z ADHD może dostać orzeczenie o kształceniu specjalnym
- Jak wygląda procedura tworzenia IPET
- Co IPET zawiera i kto go tworzy
- Kiedy IPET jest aktualizowany
Czym jest IPET
IPET (Indywidualny Program Edukacyjno-Terapeutyczny) to dokument tworzony przez szkołę dla ucznia z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego. Określa indywidualne cele edukacyjne i terapeutyczne, sposoby ich realizacji, formy wsparcia oraz zasady ewaluacji postępów. Jest wiążący — szkoła ma obowiązek go realizować.
IPET to nie lista “udogodnień” — to kompleksowy plan obejmujący zakres podstawy programowej dostosowanej do możliwości ucznia, zajęcia rewalidacyjne, działania terapeutyczne i sposób oceniania.
IPET a opinia PPP — różnice
Powszechna pomyłka: mylenie opinii PPP z orzeczeniem o kształceniu specjalnym i IPET-em.
| Cecha | Opinia PPP | Orzeczenie o kształceniu specjalnym + IPET |
|---|---|---|
| Kto wydaje | Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna | Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna |
| Podstawa | Diagnoza ADHD, dysleksja, inne trudności | Niepełnosprawność lub złożone trudności |
| Co daje | Dostosowania: czas, forma, miejsce | Indywidualny program nauczania, zajęcia rewalidacyjne |
| IPET | Nie | Tak — szkoła tworzy IPET |
| Gdzie uczy się uczeń | Normalnie w klasie | W klasie lub klasie integracyjnej/specjalnej |
Orzeczenie o kształceniu specjalnym — kiedy i dla kogo
Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego (OKS/OOPN) jest wydawane przez PPP gdy uczeń wymaga szczególnej organizacji nauki i metod pracy ze względu na:
- Niepełnosprawność (np. niepełnosprawność ruchowa, intelektualna, sensoryczna)
- Niedostosowanie społeczne lub zagrożenie niedostosowaniem
- Trudności w uczeniu się (sprzężone z niepełnosprawnością)
- Autyzm lub Zespół Aspergera
ADHD może być podstawą do orzeczenia o kształceniu specjalnym przy kategorii “zagrożenie niedostosowaniem społecznym” — gdy ADHD powoduje poważne trudności w uczeniu się, integracji społecznej lub funkcjonowaniu w klasie, których nie da się rozwiązać zwykłymi dostosowaniami z opinii PPP.
Czy uczeń z ADHD dostanie IPET
Większość uczniów z ADHD — nie. Dla ADHD izolowanego zazwyczaj wystarczy opinia PPP i związane z nią dostosowania. IPET jest zarezerwowany dla przypadków bardziej złożonych.
Uczeń z ADHD może kwalifikować się do orzeczenia o kształceniu specjalnym (i tym samym IPET-u) gdy:
- ADHD współwystępuje z ASD (AuDHD) i trudności społeczne są znaczne
- ADHD z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim lub wyższym
- ADHD z bardzo poważnymi trudnościami szkolnymi nierozwiązywalnymi przez standardowe dostosowania
- Ciężkie niedostosowanie społeczne będące wynikiem ADHD (konflikty, agresja, ucieczki ze szkoły)
Procedura tworzenia IPET
Krok 1 — Orzeczenie o kształceniu specjalnym. Rodzice wnioskują do PPP o przeprowadzenie diagnozy. PPP wydaje orzeczenie (lub odmowę). Rodzice mają prawo do odwołania.
Krok 2 — WOPFU. Wielospecjalistyczna Ocena Poziomu Funkcjonowania Ucznia — szkoła przeprowadza ocenę przed stworzeniem IPET. Obejmuje ocenę ze strony wszystkich nauczycieli i specjalistów pracujących z uczniem.
Krok 3 — Powołanie zespołu. Dyrektor powołuje zespół do tworzenia IPET: nauczyciele uczący ucznia, pedagog szkolny, psycholog, rodzice (mają prawo uczestniczyć). Specjaliści zewnętrzni mogą być zaproszeni.
Krok 4 — Opracowanie IPET. Termin:
- Na początku roku szkolnego: do 30 września
- W przypadku przyjęcia ucznia w trakcie roku: w ciągu 30 dni od przyjęcia
Krok 5 — Ewaluacja. IPET jest oceniany co najmniej raz w roku szkolnym. Można go modyfikować w razie potrzeby.
Co zawiera IPET
| Element | Opis |
|---|---|
| Zakres dostosowania podstawy programowej | Co, jak i w jakim zakresie uczeń realizuje |
| Formy realizacji | Klasa, klasa integracyjna, nauczanie indywidualne |
| Zajęcia rewalidacyjne | Rodzaj i tygodniowa liczba godzin |
| Działania terapeutyczne | Terapia logopedyczna, SI, inne |
| Dostosowania metod i form oceniania | Jak uczeń jest oceniany |
| Działania wspierające | Jak klasa i nauczyciele wspierają ucznia |
| Cele edukacyjne i terapeutyczne | Konkretne, mierzalne cele na rok |
| Zasady współpracy z rodzicami | Częstotliwość kontaktu, forma |
Warto zapamiętać
- IPET dotyczy wyłącznie uczniów z orzeczeniem o kształceniu specjalnym — nie wszystkich z ADHD
- Większość uczniów z ADHD kwalifikuje się do opinii PPP, nie OKS
- Przed IPET-em wymagana WOPFU; IPET tworzony do 30 września lub 30 dni od przyjęcia
- Rodzice mają prawo uczestniczyć w tworzeniu IPET
- Nierealizowanie IPET-u: skarga do dyrektora, potem do kuratorium